Helyum Hakkında

Hidrojenden sonra en hafif gazdır. Renksiz, kokusuz olmakla beraber soygaz olduÄŸu için tepkimeye girmez ve bu yüzden eylemsizdir. Soygazların son yörüngelerindeki elektron sayısı o yörüngenin maksimum elektron bulundurma kapasitesi kadardır, yani o yörünge ne kadar elektron alabiliyorsa o kadar olur. Helyum’un atom numarası ikidir (2), her elementte de olduÄŸu gibi, helyumda da ilk elektron yörüngesinin maksimum alabildiÄŸi elektron 2′dir. Bu doÄŸrultuda helyum, soygazlar kuralına uyan bir gazdır. Bağıl atom kütlesi ise 4,0026′tır. Oda sıcaklığında gazdır ve gaz dışında baÅŸka hallerde görmek doÄŸal koÅŸullarda çok zordur; çünkü erime noktası -272,05 °C ve kaynama noktası -268,785 °C’dir. Ancak laboratuar koÅŸullarında saÄŸlanabilen sıcaklıklarda katı ve sıvı halinde görebilir. Bu sıcaklıklar mutlak sıfır’a çok yakın olduklarından dolayı laboratuvar koÅŸullarında saÄŸlamak bile çok zordur. YoÄŸunluÄŸu ise 0,1785 g/l’dir, yani havadan daha hafiftir, bu yüzden de sıcak hava balonlarında ve zeplinlerde kullanılmaktadır. Hidrojenden daha ağırdır, ancak hidrojen yanıcı bir madde olduÄŸu için artık pek kullanmılmamakta, ve yerini Helyum’a bırakmaktadır. Atom çapı 0,49 Ã…’dur. ElektronegatifliÄŸi (Elektronegatiflik) yoktur ve elektron dizilimi 1s (kare) dir. Yükseltgenme basamağı sayısı sıfırdır.not=her 20.000 küçük helyum balonu bir insanin kütlesini 6 kg azaltır.

Kullanım Alanları

Helyum atmosferde çok az miktarda bulunmaktadır. Ayrıca helyum radyoaktif minerallerde ve Amerika BirleÅŸik Devletlerinde tabii gazlarda bulunur. Helyum, sıvı havanın fraksiyonlu destilasyonundan elde edilir. Havadan hafif olması uçan balonlarda kullanılabilmesini saÄŸlar. Hidrojen gibi yanıcı-patlayıcı özelliÄŸi olmadığı için de oldukça güvenlidir ama bu güvenlik pahalı olduÄŸu için bu madde pek kullanılmamaktadır. Pahalı olmasının nedeni evren de hidrojenden sonra en çok bulunan element olmasına ve dünya atmosferinde 1/200.000 oranında bulunmasına raÄŸmen, sıvı havanın ayrımsal damıtılmasıyla elde edilemez. Bunun sebebi, Helyumun atmosferdeki diÄŸer bir çok gazın aksine Joul-Thompson katsayısının pozitif olmayışıdır. Bu da onun sıkıştırılmak suretiyle sıvılaÅŸtırılmasını engeller ve de havadan elde edilmesini imkansız hale getirir. Amerikadaki (ABD) bazı doÄŸal gaz yataklarında %7′ye varan oranlarda He gazı bulunmaktadır ki bu Helyumun ticari olarak satılabilecek kadar üretilmesine imkan saÄŸlamaktadır.

Helyum inert gaz olması özelliÄŸinden dolayı bazı metallerin inert atmosfer oluÅŸturulmasına kullanılır. Ayrıca dalgıç tüpleri %80 He ve %20 O₂‘den oluÅŸur. Sıvı hava yerine helyumla karıştırılmış oksijen kullanılmasının sebebi vurgun diye tabir edilen olayı önlemektir. Helyumun buradaki fonksiyonu, yukarıda bahsi geçen Joule-Thompson katsayısının negatif olması nedeniyle yüksek basınçta sıvılaÅŸmayıp, dalgıçlar yukarı doÄŸru çıkarırken yüksek basınçtan düşük basınca hızlı geçiÅŸte oluÅŸan çözünürlük farkından dolayı kanda baloncuklar oluÅŸturup felce neden olmamasıdır. Helyum ayrıca sıvı roket yakıtlarının basınç altında tutulmasında kullanılır. Sıvı helyum soÄŸutma amaçlı da kullanılmaktadır (NMR cihazlarında)

Helyum’un Ä°nsan Sesini Ä°nceltmesi Hakkında

Bu durum, sesin helyum icinde daha hızlı hareket etmesinden kaynaklanmaktadır. Bunun sebebi de gazlar içindeki sesin hızının, gazın yoÄŸunluÄŸun’un karekökünün ters orantılı olmasıdır. Helyum da havadan çok daha az yoÄŸun bir gaz olmasından dolayı (uçan balonlar gibi), helyum içinde sesin hızı havadakine göre birkaç kat daha fazladır. Ses tellerini hava yerine helyumun titreÅŸmesi ve sesin helyum içinde daha hızlı ilerlemesi nedeniyle, insan sesi tiz bir ÅŸekilde çıkar. Alınan helyum, tekrar verildikten sonra bu ses incelmesi etkisini kaybeder.

Benzer ÅŸekilde yine, inert ve zehirsiz olan SF₆ gazını solumanız durumunda ise, bu kez bu gazın havadan yaklaşık 6 kat daha yoÄŸun olması ve bu nedenle sesin SF6 içinde havadakinden çok daha yavaÅŸ ilerlemesinden dolayı, bu kez insan sesi kalın çıkmaktadır.

Tarihçe

Helyum ilk olarak 1868′de Ä°ngiltere’de astronom Norman Lockyer tarafından tayf çizgileri olarak gözlenmiÅŸtir. Ä°skoçyalı kimyacı William Ramsey 1895 yılında uranyum içeren kleveyit minerali ve bir asitle yaptığı bir deneyde, helyum oluÅŸtuÄŸunu görmüştür. 1868 yılında Fransız Pierre Janssen ve Ä°ngiliz Norman Lockyer birbirinden bağımsız olarak helyumu keÅŸfetmilerdir.1908 yılında Heike Kamerlingh Onnes 0.9 KÂ’ de ilk sıvı helyumu elde etmiÅŸtir.

Vikipedi, özgür ansiklopedi