Çatalağzı Termik Santrali

ÇATES TERMİK SANTRALININ TARİHÇESİ

Kurtuluş Savaşı�nın sona ermesinin ardından ülkemizde başlayan sanayi hamleleri sonucunda doğan enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla 1938 yılında Çatalağzı Termik Santralı�nın kurulumuna karar verilmiştir

Bu amaçla Zonguldak ilinin merkez ilçesine baÄŸlı ve il merkezinin 17 km. doÄŸusunda bulunan ÇatalaÄŸzı’nda (Işıkveren), kömür tozlarından yararlanacak biçimde bir termik elektrik santralı yapılması kararlaÅŸtırılmıştır. 1940 Yılında bir Ä°ngiliz firması ile anlaÅŸma yapılmıştır. Ancak Ä°kinci Dünya Savaşı nedeniyle, santralın inÅŸaatı gecikmeli olarak (Etibank Yönetim Kurulunun 26 Nisan 1946 tarih ve 519/ 5 sayılı kararı ile) “English Electric” firmasına ihale edilmiÅŸtir.

ÇATES’in kurulmasında, elektrik enerjisi üretmenin yanı sıra, EKÄ°’nin piyasaya arz edilmeyen ticari deÄŸeri düşük ve baÅŸka yerlerde kullanılmayan mikst, ÅŸlam gibi yüksek küllü ara ürünlerin deÄŸerlendirilmesi amaçlanır
Santralın inÅŸaatına 10 Temmuz 1946 tarihinde baÅŸlanır ve yapıldığı yıllarda Türkiye’nin 2. büyük termik santralıdır.

Metropolitan-Vickers, Babcock and Wilcox ve Holloway Bros Ä°ngiliz firmaları tarafından yapılan ÇATES santralı, 27 Kasım 1948 tarihinde 3 grup ve toplam 64.500 kWh kapasiteyle iÅŸletmeye açılmıştır. Ä°lk santral müdürü ve aynı zamanda Etibank Genel Müdür Yardımcısı Salim EKER’ dır.

Duyulan enerji ihtiyacı üzerine, 21.500 kWh 3 grupla, aynı firmalar tarafından geniÅŸletilerek, yeni guruplardan birinci grup 15 Eylül 1955′te iÅŸletmeye alınırken santralın tamamı 3 Mart 1956′da hizmete sokulmuÅŸtur. 1950 yılında 95, 1951 yılında 101, 1952 yılında 149 ve 1953 yılında da 307 milyon kWh elektrik üretmiÅŸtir. O yıllarda yapılan yatırımlardan sonra yılık enerji üretimi 600 milyon kWh’e yükselmiÅŸtir

ÇatalaÄŸzı Elektrik Santralı; Etibank Ä°dare Meclisinin 22 Nisan 1949 tarih ve 802/12 sayılı kararına göre, EKÄ° Müessesesine devredilmiÅŸ; Müdürü Ä°hsan MOCAN, EKÄ°’nin gurup müdürü yapılmıştır. Marshall yardımından da faydalanılarak, 288 km.lik Marmara Bölgesi enerji nakil hattı tamamlanıp, EreÄŸli, Ä°zmit ve Ãœmraniye trafoları kurulmuÅŸ ve 22.10.1952 tarihinde bütün bu tesisler iÅŸletmeye açılmıştır.  27.10.1952 tarih ve 1087/1 Ä°dare Meclisi  kararı gereÄŸi,

1 Ocak 1953 tarihinden itibaren “ÇatalaÄŸzı Elektrik Ä°stihsal ve Tevzi Müessesesi” adı ile bağımsız bir iÅŸletme haline getirilmiÅŸtir.

Çatalağzı Elektrik İstihsal ve Tevzi Müessesesi, 1.11.1956 tarihinden itibaren faaliyete geçen Kuzey Batı Anadolu Elektrik İstihsal ve Tevzi Müessesesine devredilmiştir

Türkiye’nin öncü ve örnek kuruluÅŸu ÇATES’te üretilen ve enerji nakil hatlarıyla iletilen elektrik enerjisiyle; Ä°stanbul, Kocaeli ve Sakarya baÅŸta olmak üzere, ülkemizde endüstrileÅŸme tohumlarının atıldığı -bugün de ekonomimizin itici gücü olan- Marmara Bölgesinin o zamanki ihtiyacı karşılanmıştır.Etibank, DSÄ° ve Ä°ller Bankası elinde bulunan santrallar ve elektrik iletim ÅŸebekeleri, 1970 yılında 1312 sayılı yasa ile kurulan Türkiye Elektrik Kurumuna (TEK) devredilir

ÇatalaÄŸzı Termik Santralı -A, 1991 yılında ekonomik ömrünü tamamladığı gerekçesiyle servis dışı bırakılmıştır. ÇatalaÄŸzı Termik Santralı �B 1. Ãœnite, 1989 yılında ve 2. Ãœnite, 1991 yılında kurulmuÅŸ olup her ikisi de 150 megawatt gücündeki 2 adet üniteyle toplam 300 megawatt saat elektrik enerjisi üretmektedir. 1989′te iÅŸletmeye açılan ÇatalaÄŸzı B santralı ile birlikte 2X150 MW gücünde olan iki birimden oluÅŸmaktadır. Santralın ana yakıtı taÅŸkömürü filitrasyon ürünü, yardımcı yakıt fuel-oil, motorindir.

ÇatalaÄŸzı Termik Santralına kömür TTK Genel Müdürlüğü’nün Zonguldak ve ÇatalaÄŸzı Filitrasyon tesislerinden temin edilmektedir. Kömür ÇatalaÄŸzı lavvarından bant yoluyla, Zonguldak lavvarından ise TCDD vagonları ile santrala ulaÅŸtırılmaktadır. Santralın günlük ortalama kömür ihtiyacı iki ünite için toplam 5000-5500 ton/gün olup, yıllık ihtiyaç yaklaşık 1.700.000 ton/yıl (2.100.000.000 kWh üretim için)’dır. Santralın kömür stok sahası kapasitesi 170.000 tondur. TTK genel müdürlüğünün Son yıllarda 1,5-2 Milyon ton arasında seyreden yıkanmış kömürün,
yaklaşık olarak, yüzde 66�i Çatalağzı Termik Santralına pazarlanmaktadır

Bugün ülkemizin elektrik enerjisinin %1,5�ini karşılayan, 2×150 megawattlık kurulu gücü ve yılda 2 milyar kilowatt saate yaklaÅŸan elektrik enerjisi üretimiyle termik santraller arasında ilk sıralarda yer alan ÇatalaÄŸzı Termik Santralı, ülkemizin ekonomik kalkınmasındaki yerinin ve öneminin bilinciyle, Türkiye�nin aydınlık yüzü olmaya devam etmektedir